بررسی تبلیغات سیاسی شاپور اول ساسانی و کنکاش پیرامون لقب «شاهنشاه ایران و انیران»، با تحلیلی از دو سکه منحصربهفرد، کتیبهها و نقوش برجسته | ||
| جستارهای باستان شناسی ایران پیش از اسلام | ||
| مقاله 10، دوره 7، شماره 1 - شماره پیاپی 13، شهریور 1401، صفحه 149-162 اصل مقاله (1.04 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/iaej.2023.13756.1026 | ||
| نویسندگان | ||
| ابراهیم رایگانی* 1؛ مهسا ویسی2؛ محمدامین سعادت مهر3؛ سولماز رئوف4 | ||
| 1استادیار گروه باستان شناسی دانشگاه نیشابور | ||
| 2پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی | ||
| 3دانشجوی دکترای گروه باستان شناسی دانشگاه مازندران | ||
| 4دانشآموخته دکتری باستانشناسی، دانشگاه تربیتمدرس تهران | ||
| چکیده | ||
| شاپور اول ساسانی (242-270م.) در نبردهای متعددی که با امپراتوری روم داشت، توانست سه امپراتور رومی را شکست دهد. با توجه بهآنکه تبلیغات سیاسی-مذهبی از جمله بایستههای آثار بهجای مانده از عصر ساسانی است، شاپور اول بر آن شد تا با ایجاد نقوشبرجسته و حتی ضرب سکهای دودیناری، پیروزیهای خود را جاودانه سازد. در این بین لقب جدیدی بهالقاب شاپور اول، یعنی لقب «شاهنشاه ایران و انیران» در سنگنوشتهها و بهویژه سنگنوشته کعبه زرتشت بهچشم میخورد؛ هرچند این لقب بر دو سکه منحصربهفرد نقر گشته است، اما پرسش را برای این پژوهش مطرح میسازد و آنکه: 1- ایجاد لقب «شاهنشاه ایران و انیران» در دوره شاپور اول ساسانی و ایجاد فضای تبلیغاتی در پیرامون آن چگونه بوده است؟ 2- چرا به رغم بهرهگیری شاپور اول از تبلیغات سیاسی-مذهبی در نقوشبرجسته و سنگنوشتهها، از لقب «شاهنشاه ایران و انیران» بر عموم سکههای رسمی و رایج استفاده نشده است؟ این مقاله بر آن است تا با بررسی متون تاریخی و شواهد سکهشناختی (باستانشناسی ادراکی و رهیافت تاریخی) دلایل اصلی عدم استفاده شاپور اول، از لقب شاهنشاه ایران و انیران را بر سکهها بررسی کند. برآیند این پژوهش مشخص ساخت علاوه بر پیروزیهای اذینه در جبهه غرب که از سوی برخی از پژوهشگران مطرح گردید، احتمالا سکههای نقره صرفاً مصارف داخلی داشته و سکههای طلا نیز، سکههای رایج و قابل استفاده برای عموم نبودهاند، بنابراین فقط تعداد محدودی که امروزه فقط منحصر بهدو سکه، دودیناری یادبودی و یگانه درهم نقره از شرق ترکیه بهمنظور کارکردهای تبلیغاتی بهضرب رسیدهاند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| شاپور اول؛ سکهشناسی؛ نقش برجسته؛ ایران و انیران؛ ساسانیان | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 378 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 349 |
||
| تعداد نشریات | 11 |
| تعداد شمارهها | 179 |
| تعداد مقالات | 2,017 |
| تعداد مشاهده مقاله | 489,323 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 287,396 |