+ - دوره ۱ ‏(۱۳۹۵)
+ - دوره ۱ ‏(۱۳۹۵)
نمود عناصر یونانی در نگارکندهای صخره ای ساسانی
عنوان (انگلیسی): Greek Elements Manifetation in Sassanid Reliefs
نشریه: جستارهاي باستان‌شناسي ايران پيش از اسلام
شماره: جستارهاي باستان‌شناسي ايران پيش از اسلام (دوره: ۱ ، شماره: ۱ بهار و تابستان ۱۳۹۵)
نویسنده: سیدمهدی موسوی کوهپر ، سرور خراشادی ، جواد نیستانی ، سید رسول موسوی حاجی
کلیدواژه‌ها : عناصر یونانی ، ساسانی ، نگاركندهای صخره ای ، هنر ، هلنستیك
کلیدواژه‌ها (انگلیسی): Rock reliefs. , Art , Hellenistic , Sassanid , Greek element
چکیده:

ارتباط اقوام ایرانی و یونانی به زمانی بس دورتر از عصر هلنستیک ایران بازمی¬گردد. از این منظر،‏ تأثیر و تأثرات هنری میان این دو تمدن،‏ پیشینه¬ای بس دیرینه دارد. نظر به این¬که پارت¬ها وارثان قلمروی سلوکیان مقدونی-یونانی شدند،‏ نیروی زایشی هنر آنان ملهم از نواحی یونانی بود و از آن¬روی که ساسانیان نیز وارثان بلافصل پارتیان گشتند،‏ نمی¬توان از رسوخ یونان¬مآبی در آثار هنری¬شان چشم پوشید. آنچه بن¬مایه¬ی این جستار شد،‏ عدم اجماع محققان در خصوص چندوچون هنر ساسانی و مناسبات آن با هنر یونانی است. این مهم نگارندگان را بر آن داشت تا با مروری بر تعاریف موجود،‏ ردپای یونان¬مآبی را در هنر صخره¬ای ساسانی به عنوان سرآمد هنری این عصر دنبال نمایند. علی¬رغم تعابیر گونه¬گون از هنر ساسانی و ترویج این اندیشه که هنر این دوران،‏ معرف احیای ناگهانی سنن کهن شرقی است،‏ ولی نگارکندهای صخره¬ای شاهدی است بس معتبر بر تداوم سنن هلنی در ایران پس از عصر هلنستیک؛ به¬گونه¬ای که عناصر و سنن تصویرگری یونانی چون "تجسم انسانی خدایان"،‏ "نقش هراکلس"،‏ "تصویر الهه¬ی نیکه"،‏ "شعاع نورانی پیرامون سر"،‏ "واقع¬گرایی"،‏ "پلاستیسیته"،‏ "پرسپکتیو" و "ایستایی متعادل" در آن¬ها تبلور یافته است. مرزبندی¬هایی که در باب سیر تحول و تطور هنر ساسانی صورت پذیرفته است،‏ تنها هنر سده¬ی سوم میلادی را اقتباسی از عناصر اشکانی یونانی¬مآب می¬داند؛ حال آن که تقسیم¬بندی مراحل به طور منقطع ناممکن است و میان ادوار مختلف پیوستگی به چشم می¬خورد. از این¬روی،‏ نمی¬توان به قطعیت از "پذیرش یا طرد عناصر یونانی" در هر یک از مراحل سخن گفت؛ زیرا حتی در هنر اواخر دوره¬ی ساسانی که از آن با عنوان مرحله¬ی "طرد عناصر بیگانه" یاد می¬شود،‏ با نقش یونانی الهه¬ی نیکه در طاق بستان کرمانشاه مواجهیم. نگارکند "پادشاه زره¬پوس سوار بر توسن" در همان مکان،‏ مصداقی دیگر از اقتباس ترفند¬های یونانی و نمونه¬ای شگرف از سنت واقع¬نمایی تمام¬عیار عصر کلاسیک یونان است؛

چکیده (انگلیسی):

Relation between Iranian and Greek Societies dates to the times earlier than Hellenistic periods of Iran. Regarding this, artistic transactions have long history between two civilizations. Since, Parthians inherited Seleucids’ territories, their artistic creativity was affected by Greek territories; and as Sassanid were Parthians’ successors, Hellenism can be traced in their manifestations. However, it is disseminated that Sassanid art is uprising of oriental traditions, but Greek elements penetration should not be ignored. Demarcations on evolutional process of Sassanid art express that the art of 3rd AD century is derivative of clearly. Sassanid reliefs are reliable witness for Hellenistic traditions continuity after Hellenism era including Greek depicting tradition such as gods’ personification, Hercules image, Nike goddess picture, nimbus, realism, Plasticity, Perspective, equal statics that can be seen among different artistic phases of the period. However, no exact demarcation can be offered about accepting or rejecting Greek elements; and when Late Sassanid art is referred as “rejecting alien elements” phase, Nike depiction is seen at Taq-i-Bostan, Kirmanshah. By the way, derivative elements reduced to aesthetic aspects and in other definitions faded to current society believs.
Relation between Iranian and Greek Societies dates to the times earlier than Hellenistic periods of Iran. Regarding this, artistic transactions have long history between two civilizations. Since, Parthians inherited Seleucids’ territories, their artistic creativity was affected by Greek territories; and as Sassanid were Parthians’ successors, Hellenism can be traced in their manifestations. However, it is disseminated that Sassanid art is uprising of oriental traditions, but Greek elements penetration should not be ignored. Demarcations on evolutional process of Sassanid art express that the art of 3rd AD century is derivative of clearly.

فایل مقاله : [دریافت (892.4 kB)] ‏193 دریافت تاكنون
صاحب امتیاز:
دانشگاه شهرکرد
مدیر مسئول:
اعضاي هيات تحريريه: دكتر سيد مهدي موسوي كوهپر، دكتر جواد نيستاني، دكتر محمد مهدي توسلي، دكتر حسن فاضلي نشلي، دكتر محمد ابراهيم زارعي، دكتر سيد رسول موسوي حاجي، دكتر رضا مهرآفرين، دكتر كاظم ملازاده، دكتر عليرضا خسروزاده
سردبیر:
دکتر سيد رسول موسوي حاجي
مدیر داخلی:
دکتر محمود حیدریان