بازگشت به نشریه
جستارهای باستان‌شناسی ایران پیش از اسلام
Journal of Materials Science: Materials in Electronics
ضریب تاثیر
0/000
در دسترس
2000 - 2020
دوره‌ها
5
شماره‌ها
6
مقالات
69
دسترسی آزاد
13


جستارهای باستان‌شناسی ایران پیش از اسلام
مطالعه تطبیقی گچبری‌های نویافته تپه قزل قلعه فراهان


دریافت: - | پذیرش: - | انتشار: 1397/10/24 

 DOI

نویسندگان
جواد علایی مقدم1*، سید رسول موسوی حاجی2، رضا مهرآفرین3

1-،javadalaye@yahoo.com

2-،seyyed_rasool@yahoo.com

3-،mehrafarin_reza@yahoo.com



771 تعداد دریافت

چکیده

گچ از مصالح ساختمانی مورد استفاده بشر است که قدمت استفاده از آن در ایران به‌عنوان یکی از مصالح ساختمانی به دوران ایلام میانه می‌رسد. پس از این دوران از گچ در تزیینات بناهای مختلف استفاده گردید به نحوی که نمونه‌های منحصر‌به‌فرد آن از دوران مختلف هخامنشی، اشکانی، ساسانی و دوران اسلامی به دست آمده است. در سال‌های اخیر، ضمن بررسی باستان‌شناختی دشت فراهان، محوطه‌ای باستانی به ابعاد 700×400 متر شناسایی شد که بر اثر حفاری‌‌های غیرمجاز و خاک‌برداری گسترده، به شدت آشفته شده است. در این محوطه که به تپه قزل قلعه شهرت دارد، علاوه بر بقایای اندک معماری و قطعات سفال‌های سطحی، تعدادی گچ‌بری به دست آمد که تاکنون نمونه مشابه آن‌ها در منطقه یافت نگردیده است. این گچ‌بری‌ها شامل نقوشی همچون بخشی از بال موجود اساطیری (اغلب سیمرغ)، ستاره 12 پر، نقش گیاهان انتزاعی و حاشیه قاب‌بندی‌های تکی و چندتایی می‌شود. اهمیت موضوع از آن جهت است که این گچ‌بری‌ها یکی از اولین نمونه‌های شناسایی شده در منطقه می‌باشند، از این‌رو با استفاده از روش مطالعات تطبیقی و از دو طریق مقایسه گونه‌شناختی نمونه سفال‌های سطحی محوطه و مقایسه گونه شناختی نمونه‌های گچ‌بری یافت شده، با نمونه‌های تاریخ‌دار مشخص، اقدام به مطالعه و پژوهش گردید. نتایج دربردارنده آن است که نمونه گچ‌بری‌های قزل قلعه فراهان قابل مقایسه با نمونه‌های یافت شده از بیشاپور، حصار دامغان، چال ترخان و تپه میل ری، قلعه یزدگرد کرمانشاه، قلعه ضحاک، قلاگوری رماوند، شوش، تیسفون و قلعه هزار در لرستان مربوط به دوران ساسانی است و گاه‌نگاری نسبی محوطه از طریق نمونه‌های سفالی نیز تأییدکننده این نتیجه است. در پایان می‌توان چنین بیان کرد که تپه قزل قلعه فراهان، بقایایی از یک بنای ساسانی احتمالاً متعلق به یکی از امرای محلی است که در آن از هنر تزییناتی گچ‌بری با موتیف‌های ساسانی استفاده شده است.




واژگان کلیدی

باستان‌شناختی  بررسی هنر ساسانی  تزیینات گچ‌بری  دشت فراهانتپه قزل قلعه  مطالعات تطبیقی. 



دریافت فایل مقاله


دسترسی آزاد

دریافت فایل مقاله

ارجاع به مقاله





مراجع





اطلاعیه‌ها  

  •  اطلاعیه‌ای درج نشده است
نمایه‌ها  

 

نمایه‌ای ثبت نشده است